سيد علي اكبر قرشي
9
قاموس قرآن ( فارسي )
انسان بلطف خدا از گناه امتناع مىكند لذا اعتصام كه ميبايست امتناع معنى شود چنگ زدن معنى شده است . استعصام : امتناع يعنى طلب آنچه خويش را با آن حفظ كند * ( وَلَقَدْ راوَدْتُه عَنْ نَفْسِه فَاسْتَعْصَمَ ) * يوسف : 32 . با او دربارهء كام گرفتن مراوده كردم امتناع نمود . عِصَمْ * ( وَلا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ وَسْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْئَلُوا ما أَنْفَقُوا ) * ممتحنه : 10 . عصم ( بر وزن عنب ) جمع عصمة است مراد از آن در آيه نكاح و علقهء زوجيّت است طبرسى فرموده نكاح را از آن عصمت گويند كه زوجه در حباله و عصمت ( حفظ ) زوج است يعنى نكاحهاى زنان كافره را نگاه نداريد آيه دربارهء عقد ابتدائى با كافره نيست بلكه دربارهء نگهدارى نكاح است يعنى اگر مردى مسلمان شده بايد زن كافره را از خود جدا كند ايضا اگر زن يك مسلمان كافر شود . دربارهء اين آيه در « طعام » ذيل عنوان « طعام اهل كتاب و زنان آنها » مشروحا سخن گفتهايم . عصا : چوبدستى . اصل آن عصو و جمع آن در قرآن عصّى ( بكسر عين و صاد و تشديد ياء ) آمده است در لغت بضم عين و كسر صاد و اوزان ديگر نيز وارد است . * ( قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَأَهُشُّ بِها عَلى غَنَمِي وَلِيَ فِيها مَآرِبُ أُخْرى ) * طه : 18 . در قرآن مجيد همهء موارد آن دربارهء عصاى موسى عليه السّلام است جز دو مورد كه در خصوص چوبدستيهاى ساحران مىباشد * ( فَإِذا حِبالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْه مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى ) * طه : 66 . ناگهان ريسمانها و چوبدستيهاى آنها در اثر سحر به خيال موسى بتندى حركت ميكردند . ايضا * ( فَأَلْقَوْا حِبالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ . . . ) * شعراء : 44 . [ دربارهء عصاى موسى چند معجزه در قرآن آمده است : ] 1 - مار شدن آن در طور وقت بعثت . * ( وَأَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً ) * قصص : 31 .